Πάσχα και λογοτεχνία

 "Εαρινή Συμφωνία"

1. ΚΥΡΙΑΚΉ (ΠΆΣΧΑ), 26

Καθαρή διάφανη μέρα. Φαίνεται ο άνεμος που ακινητεί με τη μορ-
φή βουνού κει κατά τα δυτικά. Κι η θάλασσα με τα φτερά διπλωμέ-
να, πολύ χαμηλά, κάτω από το παράθυρο.
Σου ‘ρχεται να πετάξεις ψηλά κι από κει να μοιράσεις δωρεάν την
ψυχή σου. Ύστερα να κατεβείς και, θαρραλέα, να καταλάβεις τη
θέση στον τάφο που σου ανήκει.
ΕΛΥΤΗΣ

2. ΚΥΡΙΑΚΉ (ΠΆΣΧΑ), 26 β
Ασμάτιον

Ανεμόεσσα κόρη ενήλικη θάλασσα
πάρε το κίτρο που μου ‘δωκε ο Κάλβος
δικιά σου η χρυσή μυρωδιά
Μεθαύριο θα ‘ρθουν τ’ άλλα πουλιά
θα ‘ναι πάλι ελαφρές των βουνών οι γραμμές
μα βαριά η δική μου καρδία.

EΛΥΤΗΣ, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου

3.
…Όταν ήμουν παιδί περίμενα το Πάσχα για να διακόψω απ’ το σχολείο. Έβαζα τα καλά μου. Αργότερα, για να διακόψω απ’ τη δουλειά. Τώρα το περιμένω για να διακόψω απ’ τη θρησκεία. Να διακόψω από το δόγμα, τον ορισμό, την a priori παραδοχή. Οι αλήθειες ζουν λίγο. Κυρίως, σε παιδικά σώματα. Σ’ αυτά μπορούν και αναπτύσσουν τις λογικές τους. Μεγαλώνοντας, χρειάζεσαι περισσότερο την προστασία που σου παρέχουν οι θεσμοί και λιγότερο την προστασία που σου προσφέρει η πίστη. Συχνάζεις στην κοινωνία, όχι στους ουρανούς. Πίστευε και μη ερεύνα. Αυτό είναι ένθεο; Ιερό;
Ο Θεός είναι παντού. Και στον ουρανό. Τις νύχτες, όταν καμιά φορά τον χρειάζομαι, ανοίγω τα σύννεφα σαν ακορντεόν και τον βλέπω. Συζητάμε για λίγο, σε θερμό κλίμα. Έχει ασημί γένια και παιδικό χαμόγελο. Κάνει με το ξυλαράκι του κάτι γραντζουνιές που μοιάζουνε με αστέρια. Βάζω ένα στην τσέπη μου, υπάρχουν πολλά. Να προσέχεις, μου λέει. Με βάζει να το υποσχεθώ.
Βρέχει, αλλά εγώ δεν βρέχομαι. Είναι κι αυτό ένα θαύμα. Απ’ τα ακαταχώριστα. Τα ιδιωτικά.

Σταύρος Σταυρόπουλος, Ανθρώπων Πάσχα, απόσπασμα

4. "Εαρινή Συμφωνία"

«Άκου τα σήμαντρα
των εξοχικών« εκκλησιών.

Φτάνουν από πολύ μακριά
από πολύ βαθιά.
Απ’ τα χείλη των παιδιών
απ’ την άγνοια των χελιδονιών
απ’ τις άσπρες αυλές της Κυριακής
απ’ τ’ αγιοκλήματα και τους περιστεριώνες
των ταπεινών σπιτιών.

Άκου τα σήμαντρα
των εαρινών εκκλησιών.
Είναι οι εκκλησίες
που δε γνώρισαν τη σταύρωση
και την ανάσταση.

Γνώρισαν μόνο τις εικόνες
του Δωδεκαετούς
που ‘χε μια μάνα τρυφερή
που τον περίμενε τα βράδια στο κατώφλι
έναν πατέρα ειρηνικό που ευώδιαζε χωράφι
που ‘χε στα μάτια του το μήνυμα
της επερχόμενης Μαγδαληνής.

Χριστέ μου
τι θα ‘τανε η πορεία σου
δίχως τη σμύρνα και το νάρδο
στα σκονισμένα πόδια σου;».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ

5.Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

“Εξοχική Λαμπρή”, “Παιδική Πασχαλιά”, “Χωρίς στεφάνι”…

μ’ αυτά μεγαλώσαμε. Ειδικά την Λαμπροβδομάδα. Αναστάσιμος, κατ’ εξοχήν. Φύση και Ποίηση, ανθρωπιά και ελπίδα, Προσευχή κι αρμονία στις σελίδες του.

Αλήθεια, ποιος δεν θυμάται εκείνον τον τρισχαριτωμένο παιδικό καυγά. Για μια λαμπάδα. Ξανά επίκαιρο, ναι;

“…Μια παιδίσκη και εις παις πενταετής ήρχισαν να φιλονικώσι περί του τίνος η λαμπάδα ήτο ευμορφωτέρα.

– Όχι, η δική μου η λαμπάδα είναι καλύτερη.

– Όχι, η δική μου.

– Εμένα ο πατέρας μ’ την εδιάλεξε και είναι πιο καλή.

– Εμένα η μάνα μ’ την εστόλισε μοναχή της.

– Και ξέρει να κάνη λαμπάδες η μάνα σ’;

– Τέτοια παλιολαμπάδα!

– Ναι, παλιολαμπάδα; …να!…

– Να κι εσύ!

– Να κι άλλη μια!

Και ήρχισαν να τύπτουν αλύπητα τας κεφαλάς αλλήλων με τας λαμπάδας των, εωσού έβαλαν τα κλάματα και οι δύο”. (Παιδική Πασχαλιά).

Πάσχα μέσα από την τέχνη

Το Πάσχα

Συνηθίζουμε να ονομάζουμε το Πάσχα Λαμπρή, μια λέξη που προήλθε από την ελληνική μεσαιωνική έκφραση «Λαμπρά Κυριακή», που σήμαινε την εποχή εκείνη το Πάσχα. Πολλοί άλλωστε συγγραφείς της περιόδου εκείνης χρησιμοποιούν το επίθετο ‘’λαμπρός’’ στα έργα τους, που δηλώνει αυτόν που είναι γεμάτος φως

                                         ζωγραφιές του Θεόφιλου

πηγή:http://fractalart.gr/oi-agioi-twn-grammatwn/

Υποδοχή και εγκατάσταση προσφύγων

Πρόσφυγες

Έλληνες πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία στο καράβι, με προορισμό το λιμάνι της Μυτιλήνης (Φωτογράφος, Lex W. Klutz).
Chater M., «H μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμών στην ιστορία», National Geographic, Νοέμβριος 1925 (Αναδημοσίευση Το Βήμα 9.4.2003, σ.26).

http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/index.html?subpoint=17#prettyPhoto

25 Μαρτίου 1821

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

ΑΘΗΝΑ. ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΙΣΗΜΟ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΤΗΡΙΔΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ. ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1821 ΜΕ ΑΝΔΡΕΣ ΝΑ ΕΙΣΕΡΧΟΝΤΑΙ ΕΦΙΠΠΟΙ ΣΤΟ ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟ ΣΤΑΔΙΟ (ΚΑΛΛΙΜΑΡΜΑΡΟ)

Κιλελέρ

Κιλελέρ

6 Μαρτίου1910

Πυρκαγιά πυρκαγιά
μες στο μυαλό μου πυρκαγιά
πυρκαγιά στη Θεσσαλία
και στα δώδεκα χωριά.

Κιλελέρ ω Κιλελέρ
μαύρο ζώο και τυφλό μαστιγωμένο
σε ποιο χαντάκι σκοτεινό
με κουβαλάς μ' έναν παλμό
αγριεμένο.

Κιλελέρ ω Κιλελέρ
τραγούδι τρύπιο και στιχάκι μπαλωμένο
πού θα με κρύψεις πες μου πού
ακούω φωνές από παντού
και φοβάμαι το καημένο.

Στρατός περνούσε όλη τη νύχτα
με τρένα και με φορτηγά
κι είχανε κλείσει όλοι οι δρόμοι
για τη Λάρισα.

Έξι Μαρτίου χίλια εννιακόσια δέκα.

                                       

Αιματηρά επεισόδια, που συνέβησαν στις 6 Μαρτίου 1910 και εντάσσονται στη μακρά ιστορία του αγροτικού ζητήματος στη Θεσσαλία. Παρότι έλαβαν χώρα κατά κύριο λόγο στην Λάρισα, πήραν το όνομά τους από το χωριό Κιλελέρ (σήμερα Κυψέλη), από το οποίο δόθηκε το έναυσμα. Η επέτειος αυτή τιμάται κάθε χρόνο και αποτελεί την κορυφαία εκδήλωση της ελληνικής αγροτιάς, που έχει την ευκαιρία να προβάλει τα αιτήματά της.Το αγροτικό ζήτημα στη Θεσσαλία εμφανίζεται οξυμένο από την επαύριο της ένταξης της περιοχής στην ελληνική επικράτεια το 1881. Οι κολίγοι υπήρξαν οι χαμένοι της ενσωμάτωσης και οι τσιφλικάδες οι μεγάλοι κερδισμένοι. Το λάθος των κυβερνήσεων εκείνης της εποχής ήταν ότι εφάρμοσαν το βυζαντινορωμαϊκό δίκαιο, που ίσχυε στην Παλαιά Ελλάδα, παραγνωρίζοντας τα δικαιώματα των κολίγων, βάσει του οθωμανικού δικαίου.
Επί Τουρκοκρατίας, οι τσιφλικάδες είχαν μόνο το δικαίωμα εισπράξεως των προσόδων επί των μεγάλων εκτάσεων που κατείχαν, ενώ οι κολίγοι είχαν πατροπαράδοτα δικαιώματα επί των κοινόχρηστων χώρων του τσιφλικιού (επί της γης, των οικιών, των δασών και των βοσκοτόπων). Με τη νέα κατάσταση, οι έλληνες πλέον τσιφλικάδες, που διαδέχθηκαν τους οθωμανούς, είχαν δικαιώματα απόλυτης κυριότητας σε όλη την ιδιοκτησία τους, ενώ οι κολίγοι είχαν περιπέσει σε καθεστώς δουλοπαροίκου.
Η κατάσταση άλλαξε δραματικά στην αυγή του 20ου αιώνα, με την ίδρυση των πρώτων αγροτικών συλλόγων σε Λάρισα, Καρδίτσα και Τρίκαλα. Με τη βοήθεια φωτισμένων αστών της εποχής, οι κολίγοι υιοθέτησαν σύγχρονες μορφές πάλης (μαζικές κινητοποιήσεις, συλλαλητήρια στις μεγάλες πόλεις, ψηφίσματα σε Κυβέρνηση, Βουλή και Βασιλιά κ.ά.). Η δολοφονία του Μαρίνου Αντύπααπό όργανο των τσιφλικάδων το 1907 χαλύβδωσε το αγωνιστικό τους φρόνημα.

Η εξέγερση του Κιλελέρ ξεσήκωσε κύμα συμπάθειας σε όλη τη χώρα, ενώ αυξήθηκε η κοινωνική πίεση για την επίλυση του αγροτικού ζητήματος. Η πολιτική εξουσία δεν μπορούσε άλλο να κλείνει τα μάτια. Το πρώτο δειλό βήμα για τη λύση του προβλήματος έγινε το 1911 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που διαδέχθηκε τον Στέφανο Δραγούμη στην πρωθυπουργία. Πάρθηκαν ορισμένα νομοθετικά μέτρα υπέρ των κολίγων, αλλά απαλλοτριώσεις δεν έγιναν κι ένας λόγος ήταν οι πόλεμοι που ακολούθησαν. Μόνο μετά το 1923, όταν το πρόβλημα της αποκατάστασης των προσφύγων από την Μικρά Ασία έλαβε εκρηκτικές διαστάσεις, άρχισαν οι απαλλοτριώσεις τσιφλικιών σε μεγάλη κλίμακα.

http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/index.html?subpoint=9#prettyPhoto
https://www.sansimera.gr/articles/224

Η παλιά Λάρισα (του Τάκη Τλούπα)-Larissa city, old photos

Λάρισα, μια πόλη που μετρά 135 χρόνια ελευθερίας από τον Τουρκικό ζυγό, μια πόλη που δεν υπήρξε ποτέ χωριό, αλλά σημαντικό διοικητικό, εμπορικό και αστικό κέντρο ακόμη και στην περίοδο της μακρόχρονης Τουρκικής σκλαβιάς. Μια πόλη που τα τελευταία 200 χρόνια γνώρισε τόσους πολέμους, αναταραχές, διαφορετικούς πληθυσμούς, τόσες μεταβολές.

Φρούριο Λάρισας

Αρχαιολογικός χώρος Φρουρίου Λάρισας

Ο γνωστός σήμερα ως Λόφος του Φρουρίου Λάρισας αποτέλεσε θέση συνεχούς κατοίκησης και διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο σε όλες τις εποχές αφού είναι το μοναδικό ύψωμα που διαθέτει η πόλη της Λάρισας. Εδώ βρισκόταν στην αρχαία περίοδο η Ακρόπολη, σημαντικοί ναοί, καθώς και το αρχαίο θέατρο, που σώζεται μέχρι σήμερα. Στην ίδια θέση βρισκόταν, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, η ακρόπολη και το θρησκευτικό κέντρο της βυζαντινής πόλης, που είχε περιορισθεί σε έκταση, σε σχέση με την αρχαία. Σε σωστικές ανασκαφές των τελευταίων χρόνων έχουν αποκαλυφθεί λείψανα της ιουστινιάνειας οχύρωσης που περιέκλειε μικρή έκταση γύρω από το λόφο. Τα σωζόμενα τμήματα βρίσκονται στις οδούς Λαπιθών και Aλ. Παπαναστασίου και στην Πλατεία Αγαμ. Μπλάνα. Στην σημερινή ονομασία της περιοχής ως Φρούριο συνέβαλε το μπεζεστένι που χρησιμοποιήθηκε μέχρι τα τέλη του 19ου αι. ως οχυρό. Το μπεζεστένι κτίστηκε από τους Οθωμανούς στα τέλη του 15ου αι., στο κεντρικότερο σημείο του λόφου. Στα νότια του μπεζεστενίου βρίσκεται η παλαιοχριστιανική βασιλική του Αγίου Αχιλλίου, του πρώτου μητροπολίτη της πόλης. Στα ανατολικά του μπεζεστενίου και της παλαιοχριστιανικής βασιλικής αποκαλύφθηκε παλαιοχριστιανικό λουτρό και μεσοβυζαντινός ναός. Η περιοχή του λόφου του Φρουρίου αποτελούσε τον Τρανό Μαχαλά, τη μοναδική ελληνική συνοικία στην πρώιμη Τουρκοκρατία, ενώ το υπόλοιπο τμήμα της πόλης είχε ερημωθεί και ανασυνοικίσθηκε από τους Οθωμανούς. Στις νότιες πλαγιές του λόφου αναπτύχθηκε η αγορά (τσαρσί), σε άμεση σχέση με το μπεζεστένι, ενώ στον ίδιο χώρο αναφέρεται στις πηγές και το παζάρι, χωρίς να είναι βέβαιο αν γινόταν από παλιά με τη μορφή που έφθασε έως τις μέρες μας. Συντάκτης Σταυρούλα Σδρόλια, αρχαιολόγος Αννα Γιαλούρη, αρχαιολόγος

Μπεζεστένι Λάρισας

Το Όνομα του Κάστρου

Η ονομασία Μπεζεστένι σημαίνει αγορά υφασμάτων και προέρχεται από την αραβική λέξη μπεζ που σημαίνει βαμβακερό και τη λέξη μπεζάζ που σημαίνει υφασματέμπορος.

Το Μπεζεστένι της Λάρισας δεν είναι ακριβώς φρούριο.

Πρόκειται για σκεπαστή οθωμανική αγορά που κτίστηκε στο χώρο όπου βρισκόταν το αρχαίο και, αργότερα, το μεσαιωνικό φρούριο της Λάρισας.

Κατά τον 19ο αιώνα το κτίριο χρησιμοποιήθηκε για στρατιωτικούς σκοπούς εξ ου και η ονομασία «φρούριο της Λάρισας».

                     

Τρίκλητη Βασιλική

βασιλική 1

Η Βυζαντινή εικόνα της Λάρισας, σχηματίζεται στο λόφο του Φρουρίου. Εδώ αποκαλύφθηκε σχεδόν ολόκληρος ο παλαιοχριστιανικός ναός, ένα λουτρό, καθώς και ένας ναός της μεσοβυζαντινής περιόδου με λείψανα οικιστικού συγκροτήματος της ίδιας εποχής.

Ο παλαιοχριστιανικός ναός ανήκει αρχιτεκτονικά στην Τρίκλητη Βασιλική και αποτελεί κτίσμα της μεσοβυζαντινής εποχής (6ος αιώνας μ.Χ.). Οι ανασκαφές έφεραν στο φως και δύο κεραμοσκέπαστους τάφους, όπως και αρκετούς λακκοειδείς, χτιστούς γύρω τους και κάτω από το δάπεδο του ναού.

βασιλική 2

Ο μεγαλοπρεπέστερος από τους δύο κεραμοσκέπαστους τάφους βρίσκεται στη θέση του ιερού βήματος, που εικάζεται πως ανήκει στον πρώτο μητροπολίτη της Λάρισας, Άγιο Αχίλλειο.

Β αρχαίο θέατρο Λάρισας

β αρχαίο θέατρο Λάρισας

Το δεύτερο αρχαίο θέατρο της Λάρισας κατασκευάστηκε και χρησιμοποιήθηκε στη ρωμαϊκή περίοδο και έχει προσανατολισμό προς την αρχαία αγορά. Έχουν σωθεί δύο μαρμάρινες σειρές εδωλίων, η ορχήστρα και μεγάλο τμήμα της σκηνής, μετά τις ανασκαφές που έγιναν το 1985 και 1986.

Οι ανασκαφές έφεραν στο φως ανεπίγραφη στήλη, αφιερωμένη στη θεά Δήμητρα και την Κόρη, γεγονός που φανερώνει ότι στο μέρος αυτό βρίσκονταν το ιερό τους.

Ο αρχαιολογικός αυτός χώρος είναι περιφραγμένος και επισκιμέψος και βρίσκεται στη συμβολή των οδών Εργατικής Πρωτομαγιάς και .ΤαγματάρχουΒελισσαρίου

Α αρχαίο θέατρο Λάρισας

http://www.larissa-theatre.com/about-the-theatre/

To μεγαλειώδες Α’ Αρχαίο Θέατρο της Λάρισας, κατασκευάστηκε στο πρώτο μισό του 3ου αιώνα π.Χ. στις νότιες υπώρειες του λόφου “Φρούριο”, όπου βρισκόταν η οχυρωμένη Ακρόπολη της αρχαίας πόλης. Λειτούργησε μέχρι το τέλος του 3ου αιώνα ή τις αρχές του 4ου αι. μ.Χ., οπότε και διακόπηκε απότομα η ζωή του. Ένας σεισμός στα τέλη του 2ου αιώνα ή τις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ. κατέστρεψε τον δεύτερο όροφο της σκηνής, τον δωρικό θριγκό και τμήμα του υπερέχοντος επιθεάτρου. Ένας δεύτερος ισχυρότατος σεισμός του 7ου αιώνα μ.Χ. επέφερε σχεδόν την ολοκληρωτική του καταστροφή.