Τα ψέματα της Πρωταπριλιάς είναι ένα έθιμο που μας έχει έρθει από την Ευρώπη. Υπάρχουν διάφορες εκδοχές σχετικά με τον τόπο και τον χρόνο που γεννήθηκε το έθιμο αυτό. Δύο από αυτές, όμως, είναι οι επικρατέστερες.
Από τους Κέλτες Σύμφωνα με την πρώτη εκδοχή, το έθιμο ξεκίνησε από τους Κέλτες. Λαός της βορειοδυτικής Ευρώπης, οι Κέλτες, ήταν δεινοί ψαράδες. Η εποχή του ψαρέματος ξεκινούσε την 1η Απριλίου. Όσο καλοί ψαράδες όμως και να ήταν, την εποχή αυτή του χρόνου τα ψάρια πιάνονται δύσκολα. Έτσι και αυτοί, όπως προστάζει ο "κώδικας δεοντολογίας" των ψαράδων όλων των εποχών, έλεγαν ψέματα σχετικά με τα πόσα ψάρια είχαν πιάσει. Αυτή η συνήθεια, έγινε με το πέρασμα του χρόνου έθιμο.
Από τη Γαλλία
Η δεύτερη εκδοχή, που θεωρείται και πιο βάσιμη ιστορικά, θέλει γενέτειρα του εθίμου την Γαλλία του 16ου αιώνα. Μέχρι το 1564 η πρωτοχρονιά των Γάλλων ήταν η "1η Απριλίου". Την χρονιά αυτή όμως, και επί βασιλείας Καρόλου του 9ου, αυτό άλλαξε και Πρωτοχρονιά θεωρούνταν πλέον η 1η Ιανουαρίου. Στην αρχή αυτό δεν το δέχτηκαν όλοι οι πολίτες. Οι αντιδραστικοί συνέχιζαν να γιορτάζουν, την παλαιά πλέον, πρωτοχρονιά τους την 1η Απριλίου, ενώ οι υπόλοιποι τους έστελναν πρωτοχρονιάτικα δώρα για να τους κοροϊδέψουν. Το πείραγμα αυτό μετατράπηκε με τον καιρό σε έθιμο.
Καθαρή διάφανη μέρα. Φαίνεται ο άνεμος που ακινητεί με τη μορ- φή βουνού κει κατά τα δυτικά. Κι η θάλασσα με τα φτερά διπλωμέ- να, πολύ χαμηλά, κάτω από το παράθυρο. Σου ‘ρχεται να πετάξεις ψηλά κι από κει να μοιράσεις δωρεάν την ψυχή σου. Ύστερα να κατεβείς και, θαρραλέα, να καταλάβεις τη θέση στον τάφο που σου ανήκει. ΕΛΥΤΗΣ
2. ΚΥΡΙΑΚΉ (ΠΆΣΧΑ), 26 β Ασμάτιον
Ανεμόεσσα κόρη ενήλικη θάλασσα πάρε το κίτρο που μου ‘δωκε ο Κάλβος δικιά σου η χρυσή μυρωδιά Μεθαύριο θα ‘ρθουν τ’ άλλα πουλιά θα ‘ναι πάλι ελαφρές των βουνών οι γραμμές μα βαριά η δική μου καρδία.
EΛΥΤΗΣ, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου
3. …Όταν ήμουν παιδί περίμενα το Πάσχα για να διακόψω απ’ το σχολείο. Έβαζα τα καλά μου. Αργότερα, για να διακόψω απ’ τη δουλειά. Τώρα το περιμένω για να διακόψω απ’ τη θρησκεία. Να διακόψω από το δόγμα, τον ορισμό, την a priori παραδοχή. Οι αλήθειες ζουν λίγο. Κυρίως, σε παιδικά σώματα. Σ’ αυτά μπορούν και αναπτύσσουν τις λογικές τους. Μεγαλώνοντας, χρειάζεσαι περισσότερο την προστασία που σου παρέχουν οι θεσμοί και λιγότερο την προστασία που σου προσφέρει η πίστη. Συχνάζεις στην κοινωνία, όχι στους ουρανούς. Πίστευε και μη ερεύνα. Αυτό είναι ένθεο; Ιερό; Ο Θεός είναι παντού. Και στον ουρανό. Τις νύχτες, όταν καμιά φορά τον χρειάζομαι, ανοίγω τα σύννεφα σαν ακορντεόν και τον βλέπω. Συζητάμε για λίγο, σε θερμό κλίμα. Έχει ασημί γένια και παιδικό χαμόγελο. Κάνει με το ξυλαράκι του κάτι γραντζουνιές που μοιάζουνε με αστέρια. Βάζω ένα στην τσέπη μου, υπάρχουν πολλά. Να προσέχεις, μου λέει. Με βάζει να το υποσχεθώ. Βρέχει, αλλά εγώ δεν βρέχομαι. Είναι κι αυτό ένα θαύμα. Απ’ τα ακαταχώριστα. Τα ιδιωτικά.
Σταύρος Σταυρόπουλος, Ανθρώπων Πάσχα, απόσπασμα
4. "Εαρινή Συμφωνία"
«Άκου τα σήμαντρα των εξοχικών« εκκλησιών.
Φτάνουν από πολύ μακριά από πολύ βαθιά. Απ’ τα χείλη των παιδιών απ’ την άγνοια των χελιδονιών απ’ τις άσπρες αυλές της Κυριακής απ’ τ’ αγιοκλήματα και τους περιστεριώνες των ταπεινών σπιτιών.
Άκου τα σήμαντρα των εαρινών εκκλησιών. Είναι οι εκκλησίες που δε γνώρισαν τη σταύρωση και την ανάσταση.
Γνώρισαν μόνο τις εικόνες του Δωδεκαετούς που ‘χε μια μάνα τρυφερή που τον περίμενε τα βράδια στο κατώφλι έναν πατέρα ειρηνικό που ευώδιαζε χωράφι που ‘χε στα μάτια του το μήνυμα της επερχόμενης Μαγδαληνής.
Χριστέ μου τι θα ‘τανε η πορεία σου δίχως τη σμύρνα και το νάρδο στα σκονισμένα πόδια σου;». ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ
Συνηθίζουμε να ονομάζουμε το Πάσχα Λαμπρή, μια λέξη που προήλθε από την ελληνική μεσαιωνική έκφραση «Λαμπρά Κυριακή», που σήμαινε την εποχή εκείνη το Πάσχα. Πολλοί άλλωστε συγγραφείς της περιόδου εκείνης χρησιμοποιούν το επίθετο ‘’λαμπρός’’ στα έργα τους, που δηλώνει αυτόν που είναι γεμάτος φως
Έλληνες πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία στο καράβι, με προορισμό το λιμάνι της Μυτιλήνης (Φωτογράφος, Lex W. Klutz).
Chater M., «H μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμών στην ιστορία», National Geographic, Νοέμβριος 1925 (Αναδημοσίευση Το Βήμα 9.4.2003, σ.26).
ΑΘΗΝΑ. ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΙΣΗΜΟ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΤΗΡΙΔΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ. ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1821 ΜΕ ΑΝΔΡΕΣ ΝΑ ΕΙΣΕΡΧΟΝΤΑΙ ΕΦΙΠΠΟΙ ΣΤΟ ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟ ΣΤΑΔΙΟ (ΚΑΛΛΙΜΑΡΜΑΡΟ)
